Binnen Europa is de pensioenmarkt in ontwikkeling. Dit heeft in 2003 geleid tot de Europese pensioenfondsenrichtlijn (IORP-richtlijn), die grensoverschrijdende activiteiten voor pensioenuitvoerders mogelijk maakt. De richtlijn heeft betrekking op pensioenregelingen die op kapitaalbasis worden gefinancierd. Vooral multinationals zijn in één pan-Europese pensioeninstelling geïnteresseerd, omdat deze instellingen voor de werknemers uit de verschillende lidstaten de pensioenregeling kunnen uitvoeren en door schaalgrootte kostenbesparingen opleveren. Door de huidige Nederlandse wetgeving worden pensioenuitvoerders echter belemmerd in het ontwikkelen van Europese activiteiten.

Om de huidige wetgeving te herzien is eind 2008 door het kabinet aangegeven dat het Nederlandse pensioenstelsel in drie fasen zal worden aangepast. Voor de eerste fase is in maart van dit jaar het Wetsvoorstel voor de introductie van de Premie-PensioenInstelling (PPI) ingediend bij de Tweede Kamer. Voor de tweede fase is op 23 september het wetsvoorstel voor de aanpassing van de PensioenWet (PW) die de samenwerking tussen ondernemingspensioenfondsen mogelijk maakt ingediend bij de Tweede Kamer. Tenslotte wordt in de derde fase bekeken hoe de Algemene PensioenInstelling (API), die wel pensioenrisico’s kan dragen, in PW kan worden geïntroduceerd. De fasering voorkomt dat de invoering van een API wordt tegengehouden door de wens om ook Defined Benefit-regelingen uit te voeren.

Een PPI is een relatief eenvoudig pensioenvehikel dat aan de minimale eisen van de IORP-richtlijn voldoet. Kenmerkend voor een PPI is dat zij pensioenregelingen mag uitvoeren, maar daarbij geen pensioenrisico's mag verzekeren, zoals lang leven, nabestaanden en arbeidsongeschiktheid. Evenmin mag een PPI garanties afgeven over het rendement en de uitkeringen. Dat maakt een PPI bij uitstek geschikt voor zogenoemde Defined Contribution-regelingen, waarbij wel de premiebijdrage vaststaat, maar niet de hoogte van het uiteindelijke pensioen. Om uiteindelijk tot een levenslange uitkering te komen, kan de PPI een overeenkomst met een verzekeraar sluiten. Natuurlijk blijft ook het recht van de deelnemer om op de pensioendatum te "shoppen" met het pensioenkapitaal onverkort van kracht.

Na de invoering van de PPI zijn voortaan vier verschillende soorten pensioeninstellingen actief binnen de Nederlandse pensioenmarkt:

• Pensioenfondsen;
• Verzekeraars;
• PPI’s en
• Pensioeninstellingen die in andere lidstaten gevestigd zijn.

De rechten en de plichten van deze pensioeninstellingen verschillen echter aanzienlijk van elkaar. Een PPI kent geen werkgevers- werknemersvertegenwoordiging en hoeft zich niet te houden aan de regels van het Financieel Toetsingskader. Voor een PPI geldt echter wel het Pension Fund Governance voor verzekeraars.

De financiële waarborgen voor een PPI zijn beperkt tot het prudent beleggen van de ontvangen premies. Dit is een gevolg van het feit dat een PPI geen pensioenrisico’s mag verzekeren. Een PPI kan daardoor min of meer gezien worden als een beleggingsinstelling. Na het storten van de premie heeft de werkgever geen enkele verplichting meer.

Het is aannemelijk dat vooral multinationals het aantrekkelijk vinden om gebruik te maken van één pensioenuitvoerder, omdat dit over het algemeen efficiënter is. Los hiervan speelt mee dat de werkgever nog maar met één toezichthouder, die van het land van vestiging, te maken heeft. Wel blijft het sociale en fiscale recht van ieder land van toepassing. Van één pensioenregeling kan dus vooralsnog geen sprake zijn.

Hoewel de PPI ingevoerd wordt voor de uitvoering van buitenlandse pensioenregelingen, kan de PPI ook gebruikt worden voor een Nederlandse pensioenregeling. Echter de pensioenregeling moet dan wel de vorm hebben van een premieovereenkomst zonder pensioenrisico’s. De pensioenrisico’s dienen dan herverzekerd te worden.

Naar verwachting van het kabinet worden in de komende drie jaar ongeveer tien PPI’s opgericht. Deze schatting is gebaseerd op reacties uit de sector, maar het lijkt er op dat deze schatting is gebaseerd op het aantal PPI dat door buitenlandse werkgevers wordt opgericht. De kans bestaat dat de lokale werkgever ook van de voordelen van de PPI gebruik wenst te maken.

Overweegt u om van een PPI gebruik te gaan maken of wilt u hierover meer weten? Buck Consultants kan u helpen. U kunt contact opnemen met Hans Veltkamp, Principal Employee Benefits, via telefoonnummer 010-205 35 00 of mail.